Muğla’da daha önce iki kez iptal edilen çimento fabrikasının üçüncü Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporunun iptali için imza kampanyası başlatıldı.
Muğla’nın Menteşe ilçesinde Perşembe Pazarı girişinde imza kampanyası başlatan Deştin Çevre Platformu üyeleri ve köylüler, “revize” adı altında üçüncü ÇED’in hazırlanmasına tepki gösterdi. Toplanan imzalar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne teslim edilecek.
“ÜÇÜNCÜ ÇED’İN İPTAL EDİLMESİNİ İSTİYORUZ”
Mabolla Medya’ya açıklamalarda bulunan Muğla Çevre Platformu (MUÇEP) üyesi Mustafa Tuncaelli, şunları söyledi:
“20 senedir Deştin’de kurulmak istenen çimento fabrikasına karşı bir mücadele var. Çimentocular hazırladıkları ÇED raporuna dayanarak gerçekleri de içermeyen, uydurulmuş, masa başında hazırlanan ÇED raporları ile orada çimento fabrikası yapmaya çalıştılar. Ona karşı köylülerin açtığı davalar sonucunda hem birinci ÇED iptal edildi, iptal edildiği için de aynı zamanda ruhsat iptal edildi. Fabrikanın kapısına kilit vuruldu. Hatta 1/5000 ölçekli imar planları da iptal edildi. Artık köylüler tam, ‘Çimento belasından kurtulduk, topraklarımız, köyümüz, zeytinliklerimiz, Deştin Çayı kurtuldu’ derken şimdi yeni bir şey daha öğrendik. Kasım ayında başladı o süreç. İptal edilmiş, iptali Danıştay’da onaylanmış olan ikinci ÇED raporunu tekrar bakanlık ‘Birkaç revize yaparsanız değerlendirmeyi alırız’ diyor çimentoculara, onlar da bir çalışma yapıyorlar. Revize ÇED dedikleri, iptal edilmiş olan ikinci ÇED raporunun revize edilmiş halini tekrar karşımıza çıkardılar. Kasım ayında bununla ilgili olarak Ankara’da bir İnceleme Değerlendirme Komisyonu (İDK) toplantısı yapıldı. O toplantıya katılan Deştin Çevre Platformu MUÇEP Menteşe Meclisi’nden bizler, köylüler, avukatlarımız, belediyeden yetkililer herkes, çimento fabrikasına karşı açıklamalarda bulundu. Bütün bunlara rağmen bu süreci sonlandırmayıp şimdi nihai ÇED’e dönüştüğünü görüyoruz. Nihai ÇED dediği, ÇED olumlu vermeden önceki aşama. Şimdi hazırladıkları ÇED raporunu askıya çıkardılar. 10 gün askıda kalacak. Bizlerde üçüncü ÇED’in iptal edilmesini istiyoruz. Bu askı süresinde görüşlerimizi ileteceğiz.”
“OLMAYAN BİR İMAR PLANI ÜZERİNDE BİR RUHSAT ALMALARI MÜMKÜN DEĞİL”
Bakanlıktan projeye ÇED Olumlu kararı verilmesi durumunda ne olacağı sorusuna yanıt veren Tuncaelli, “Zaten onların şu anki tüm çabası bu revize ÇED’i yani üçüncü ÇED’i onaylatmak. ÇED olumlu raporu alırlarsa, yapmak istedikleri şey şu hemen ardından belediyeye başvurarak, ‘Bize ruhsat verin’ diyecekler. Sma o iş biraz zor. Çünkü 1/5000 ölçekli fabrikaya ait imar planı iptal edildi. Bu önümüzdeki ayda Menteşe Belediyesi tarafından 1/1.000’lik imar planı iptal edilecek. Böylece olmayan bir imar planı üzerinde bir ruhsat almaları mümkün değil. Onların yapacakları şu, bu ÇED’i çıkarmak, ondan sonra ruhsat için başvurmak. Bu arada da diğer problemleri çözmek. Fabrika bunu yapmaya çalışacak ama biz de buna izin vermek istemiyoruz” dedi.
NE OLMUŞTU?
Menteşe’ye bağlı Bayır Mahallesi ve Yatağan ilçesindeki Deştin Mahallesi’nin ortak sınırı Tekağaç mevkiinde kurulmak istenen ve 2021 yılında yapımına başlanan entegre çimento fabrikasına verilen Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) olumlu kararı, Muğla 2. İdare Mahkemesi tarafından 7 Eylül 2023 tarihinde iptal edilmişti.
Menteşe Belediyesi de 18 Eylül 2023 tarihinde ÇED olumlu kararının iptalinin ardından fabrikanın inşaatını mühürlemişti. Projeye verilen yapı ruhsatları da iptal edilmişti.
Şirket, ÇED olumlu kararının iptalini, yürütmesinin durdurulması talebiyle Danıştay’a taşımıştı. Danıştay 4. Dairesi, 9 Kasım 2023 tarihli kararında; yürütmenin durdurulması talebini oy birliğiyle reddetmişti. Danıştay 4. Dairesi, 11 Ocak 2024’te ise ÇED olumlu kararının iptalinin geçerli olduğuna, oybirliğiyle karar vermişti.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ise ÇED yönetmeliği 2009/7 genelgesine gerekçe göstererek iptal edilen ÇED için 28 Kasım 2024’te İnceleme-Değerlendirme Komisyonu (İDK) toplantısı yapılmasına karar verilmişti.
Bu gelişmeler yaşanırken yurttaşlar bir yandan da 1/5000 ve 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planlarının ise Muğla Büyükşehir Belediye Meclisi, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarının Menteşe Belediye Meclisi tarafından iptal edilmesini talep etmişti.
Yurttaşlar, 4 Ocak 2024’te de entegre çimento fabrikasının arazisindeki ‘Sanayi Alanı‘ kararının kaldırılması için Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü’ne dilekçe vermişti. Mart 2024’te ise bu kararın iptali için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na dava açmıştı.
Muğla Büyükşehir Belediyesi de Şubat Ayı Meclis Toplantısı’nda, Entegre Çimento Fabrikası’na ilişkin 1/5000 ölçekli imar planının iptali için Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras tarafından meclise sunulan önerge oy çokluğu ile kabul edilmişti.
Daha sonra şirket tarafından karara itiraz edildi ancak Muğla Büyükşehir Belediyesi’nin 8 Mayıs’ta gerçekleşen meclis toplantısında, itirazlar reddedildi. Böylece planın iptali kesinleşmiş oldu.
Bu süreçte ise şirket, Muğla Büyükşehir Belediyesi’nin imar planı iptal etme yetkisinin bulunmadığı ve meclis kararının usulüne uygun olarak alınmadığı gerekçesiyle kararın iptal edilmesi ve yürütmesinin durdurulması için Belediye’ye dava açmıştı.
Muğla 4. İdare Mahkemesi de 8 Mayıs 2025 tarihinde, Meclis kararının yürütmesinin durdurulması talebini, itiraz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle reddetmişti.
